السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )
50
عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )
« من اين كتاب را از « تاريخ كامل » تأليف شيخ عزالدين على معروف به ابن اثير جزرى اختيار كرده ، مطالب ابن اثيررا به طور اختصار در اين كتاب آوردهام . » پس رشيد رضا و ابوالفداء اين قصّه را از « تاريخ ابن اثير » نقل نمودهاند ؛ حال بايد ديد ابن اثير اين داستان را از كجا آورده است ؟ 3 . ابن اثير ابن اثير كه در سال 630 ه - . ق . وفات كرده ، اين داستان را بهطور كامل در ضمن حوادث سال 30 - 36 نقل نموده ولى هيچ اشارهاى به اين كه آن را از چه مأخذى گرفته است ، نمىكند . فقط در ديباچهء كتاباش « 1 » كه نام كامل آن « الكامل فى التاريخ » مىگويد : « مطالب اين كتاب را ابتدا ، از « تاريخ الامم و الملوت » تأليف امام ابوجعفر محمّد طبرى گرفتهام ؛ زيرا آن تنها كتابى است كه نزد عامّهء مردم مورد اعتماد بوده و اگر اختلافى رخ دهد ، براى رفع اختلاف به آن كتاب مراجعه مىكنند . پس من هم روايات آن كتاب را بدون تصرّف ، عيناً آوردهام ؛ با اين تفاوت كه او در بيشتر وقايع روايات متعدّدى آورده ولى من تمام مطالب آن روايات را جمعآورى نموده يك جا آوردهام ، در نتيجه تمام آن چه را كه در آن حادثه نقل كرده ، با آن كه به سندهاى مختلفى نقل شده ، من به صورت يك روايت آوردهام . » تا آن جا كه گويد : « ولى آنچه را كه دربارهء اختلافات بين اصحاب رسول خدا ( ص ) بود ، عيناً از تاريخ مذكور نقل كرده و هيچگونه تصرّفى در آن نداشتهام ، مگر به عنوان توضيح مطلب ، و يا بيان نام اشخاص و يا شرح مختصر به نحوى كه به هيچ يك از صحابه برخوردى نداشته باشد . . . » بنابراين ابن اثيرى كه ابوالفداء و سيّد رشيد رضا از او نقل مىكنند ، اين قصّهها را از تاريخ طبرى گرفته است . و چون اين داستانها براى شرح حوادثى كه ميان اصحاب پيامبر اتفّاق افتاده ، جعل شده ، لذا ابن اثير - به گفتهء خودش - چيزى بر آنچه طبرى نقل كرده
--> ( 1 ) . ص 5 از چاپ مصر سال 1348 ه - .